ประเพณีออกพรรษา

   


 

 

          ริมฝั่งแม่น้ำแม่กลองวัดใหญ่นครชุมน์เป็นศูนย์รวมของการจัดงานแม้จะเป็นพุทธสานิกชน
เช่นเดียวกันแต่ดูเหมือนว่าคนมอญ เขาจะเคร่งครัดในเรื่องวัตรปฎิบัติมากกว่า ขอให้เป็นงานมี่มีศาสนพิธีเกี่ยวข้อง
คนมอญทั้งหมุ่บ้านของตนและหมู่บ้านใกล้เคียงที่ทราบ จะมาช่วยงานอย่างเต็มที่ ทั้งแรงเงินและแรงกายและสิ่งอื่น
ที่จำเป็นต้องใช้ในพิธี พวกเขาจะร่วมงานกันอย่างเนืองแน่น นี่คือสิ่งที่ดีงามในความศรัธทาของชนกลุ่มนี้ต่อพุทธศาสนา

        
ในวันขึ้น๑๕ ค่ำเดือน๑๑ ของทุกปีซึ่งเป็นวันปวราณาออกพรรษาผู้คนทั้งเด็กเล็กผู้เฒ่าแม่แก่หญิงชาย
ต่างมาร่วมงานที่วัดกันแต่เช้าแต่ละคนจะนำถาดใส่อาหารแห้ง น้ำผลไม้ธูปเทียนขันใส่ข้าวสารมากน้อยตามกำลังของตน

มาจัดเรียงรายเป็นแถวตามแนวฟุตบาท ของวัดใหญ่นครชุมน์
เพื่อร่วมงานบุญที่ภาษาชาวบ้านเรียกว่าตักบาตรพระร้อย
ซึ่งภาษามอญ เรียกว่า ล่งฮาเปียงซางกลอม ความคึกคักจึงมีอยู่ทั่วลานวัด
ผู้เฒ่าผู้แก่ต่างเลือกเสื้อผ้า เครื่องนุ่งห่มผืนใหม่ ฝ่ายหญิงนุ่งผ้าถุงสวมเสื้อเข้ารูปพาดทับด้วยสไบเฉียง
ผมทำมวยมุ่นไว้อย่างสวยงาม ส่วนฝ่ายชายทุกคนจะนุ่งโสร่งมีผ้าขาวม้าพาดเฉียงไหล่
ดูแล้วงามตาพลอยทำให้จิตใจแช่มชื่นไปด้วย พระสงฆ์ที่ชาวบ้านนิมนต์ไว้ในวันนี้มาจากวัดมอญละแวกนี้รวม ๑๐๐ รูป
ในเวลา ๑๐ โมงเช้าชาวบ้านก็เริ่มตั้งแถว สองแถวขนานกับริมฟุตบาท เริ่มตั้งแต่หน้าโบสถ์เก่า
ยาวมาถึงบริเวณหน้าศาลาการเปรียญ เป็นระยะทางกว่า ๗๐๐ เมตร ทุกคนมีใบหน้ายิ้มแย้มแจ่มใส
เพื่อเตรียมการใส่บาตรพระสงฆ์ เมื่อได้เวลาขบวนพระสงฆ์เดินบาตร นำโดยมัคทายก ได้อัญเชิญพระพุทธรูปบูชา ซึ่งสมมุติเป็นองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าครั้งเมื่อเสด็จลงมาจาก ชั้น ดาวดึงส์ หลังจากทรงโปรดพระมารดา
มีขบวนเทวดานางฟ้าส่งเสด็จอย่างมโหฬาร ซึ่งชาวมอญนครชุมน์ได้จำลองภาพเหตุการณ์ในครั้งพุทธการ
ให้เกิดขึ้นที่วัดใหญ่นครชุมน์ของทุกๆปี กว่าการตักบาตรพระร้อยจะเสร็จสิ้นก็ใช้เวลากว่า ๑ ชั่วโมง
พอคนสุดท้ายใส่บาตรเสร็จ ทุกคนก็ร่วมกันถวายภัตตาหารเพลแก่พร่ะสงฆ์ทั้งหมด อาหารที่ชาวบ้านนำมาถวาย
ต่างคนต่างจัดสำหรับบ้าง ก็หาบกันมา โดยมีภาชนะใสอาหารเป็นชามชุดฝาจีบแบบโบราณที่สวยงาม
ชึ่งปัจจุบันชามชุดเหล่านั้นหาดูชมยากและประเมินค่าไม่ได้ นี่คือศรัธทาของชาวมอญที่มีต่อพุทธศาสนา
ครั้นเสร็จจากฉันภัตตาหารเพล พระสงฆ์ได้ให้พรด้วยการสวดเป็นภาษาบาลี แบบ รามัญ
ซึ่งใครที่ได้เคยรับฟังจะมีความรู้สึกซาบซึ้ง ปลาบปลื้มในความไพเราะ เสนาะหูของบทสวด เป็นอย่างยิ่ง              


ตามธรรมเนียมพระมอญนั้นเมื่อพระฉันเสร็จ ผู้ที่จะรับสำรับต่อจากพระก็คือ ลูกศิษย์วัดไม่ใช่ชาวบ้าน
อย่างที่ชาวพุทธแบบไทยปฎิบัติ เพราะถือกันว่า ลูกศิษย์วัดนั้น คือผู้ที่ใกล้ชิดพระสงฆ์มากทีสุด จากนั้นพระสงฆ์ทั้งหมดจะเดินทางไปยังโบสถ์ตามเส้นทางเดิมในตอนนี้ได้มีชาวบ้านนำผ้าขาวมาปูลาดไว้ตลอดแนว
และตลอดสองข้างทางก็จะมีชาวบ้านนำดอกไม้ธูปเทียนมาถวายก่อนที่พระสงฆ์จะเดินเข้าไปยังโบสถ์เพื่อเป็นการ
ขอขมาสงฆ์รวมทั้งชาวบ้านก็จะมาร่วมพิธีนี้ด้วย พิธีกรรมนี้เกิดจากความเชื่อที่ว่าตลอด สามเดือนที่ผ่านมา
อาจจะมีการล่วงเกินพระสงฆ์ ด้วยกายก็ดี วาจาก็ดี  หรือใจก็ดี เมื่อถึงเวลาออกพรรษาในวันนี้จะมีการขอขมาต่อสิ่งนั้น
ส่วนช่วงบ่ายชาวบ้าน ได้จัดให้มีการแข่งเรือยาวขึ้นในลำน้ำแม่กลองบริเวณหน้าวัด มีการเชิญเรือจากบ้านอื่น
มาแข่งขันกันเป็นที่สนุกสนาน ของรางวัลสูงสุดคือถ้วยพระราชทานของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว
อีกทั้งทุกคนถือว่าเป็นการสนุกสนานร่วมกันมากกว่าเป็นการล่ารางวัล นับว่าเป็นการแข่งขันเรือยาวพื้นบ้านที่หาชมได้ยากในปัจจุบัน

       ในขณะที่การแข่งขันเรือนั้นครึกครื้นอยู่นั้น ภายในวัดกำลังจัดเตรียมสถานที่
สำหรับพิธีเทศน์มหาชาติประจำปีที่จะเริ่มขึ้นเย็นวันนี้

       ชาวบ้านวัดใหญ่นครชุมน์ได้ช่วยการจัดดอกไม้โดยมีดอกบัว ๑,๐๐๐ ดอก พร้อมธูปเทียนหมากพลู
อย่างละ ๑,๐๐๐ ชุด มาร่วมในพิธีนี้ มีการตกแต่งสถานที่กันอย่างงดงาม ตามประเพณีของชาวมอญ
จนเวลาประมาณ ๕ โมงเย็นเสียงระฆังดังก้องกังวาลทั้วทั้งหมู่บ้านเสียงดนตรีไทยปี่พาทย์มอญบรรเลงเพลงย่ำค่ำ
เพื่อรับพระมาเทศน์ในกัณท์พระมาลัย เป็นสัญญานให้ทุกคนรู้ว่าต้องรีบเดินทางมาที่วัดเพราะการแสดงเทศน์มหาชาติประจำปี
กำลังเริ่มขึ้น ชาวมอญแต่ละคนที่เดินทางมาฟังเทศน์ต่างอาบน้ำ ผัดแป้งทาหน้า แต่งตัวใหม่ดูสดชื่น
พร้อมจะรับฟังคำสั่งสอนของพระพุทธองค์ ด้วยความบริสุทธิ์ทั้งร่างกายและจิตใจ เมื่อพระสงฆ์เริ่มขึ้นธรรมมาสน์เทศน์แสดงธรรมจนจบกัณท์หนึ่งๆ
แล้วชาวบ้านจะร้วมกันสวดรับเทศน์เป็นภาษาบาลีแบบรามัญ(เอวอง)
เพื่อเป็นการสรรเสริญคุณของพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ หากใครได้รับฟังหรือร่วมงานแล้ว
จะชวนให้เกิดความศรัทธาเป็นอย่างยิ่ง การเทศน์มหาชาติจะมีขึ้นอีกในวันรุ่งขึ้น ตลอดทั้งวันและในฤดูกาลออกพรรษานี้ตามวัดมอญทุกวัดในละแวกนี้ จะจัดให้มีการเทศน์มหาชาติ หรือเทศน์คาถาพัน โดยหมุนเวียนกันไป ตลอดลุ่มแม่น้ำแม่กลองที่มีวัดมอญตั้งอยู่ โดยมีวัดใหญ่นครชุมน์เป็นวัดแรกของฤดูออกพรรษา จึงนับว่าเป็นประเพณีปฎิบัติของชาวไทยเชื้อสายมอญแห่งลุ่มน้ำแม่กลอง จังหวัดราชบุรี ควรค่าแก่การรักษาวัฒนธรรม ขนบธรรมเนียมอันดีงามให้คงอยู่กับลุ่มน้ำแห่งนี้ตลอดกาล


 



สำนักงานเกษตรอำเภอบ้านโป่ง
เลขที่ 50/23 หมู่ที่ 6 ต.เบิกไพร อ.บ้านโป่ง จ.ราชบุรี 70110
โทรศัพท์/โทรสาร .0-3220-1567
e-mail: rab_banpong@doae.go.th